Giới thiệu về Essential Korean Table Manners and Dining Etiquette Guide
Nghi thức bàn ăn ở Hàn Quốc thực chất là sự hòa quyện giữa lòng tôn kính người lớn tuổi và sự kết nối cộng đồng trong mỗi bữa ăn. Bạn chỉ cần nhớ quy tắc vàng là luôn đợi người lớn nhất cầm đũa trước, dùng hai tay khi mời rượu và tuyệt đối không cắm đũa vào bát cơm là đã có thể tự tin bước vào bất kỳ nhà hàng nào tại Seoul rồi.
Nguồn gốc và những quy tắc “bất di bất dịch”
Hầu hết các quy tắc này đều bắt nguồn từ tư tưởng Nho giáo lâu đời, nơi thứ bậc và tuổi tác được đặt lên hàng đầu. Tôi vẫn nhớ lần đầu đi ăn cùng gia đình người bạn bản xứ, bụng đói cồn cào mà phải ngồi im nhìn đĩa thức ăn bốc khói nghi ngút vì ông nội của bạn ấy chưa cầm đũa. Cái không khí lúc đó - ôi trời - vừa trang nghiêm lại vừa ấm cúng lạ kỳ, làm tôi nhận ra bữa ăn không chỉ để no bụng mà còn là để học cách nhường nhịn. Vắng vẻ bất ngờ khi tôi đến.
- Khi mời rượu hoặc nhận đồ từ người lớn, hãy luôn dùng hai tay để thể hiện sự lễ phép.
- Không bao giờ được nhấc bát cơm lên khỏi mặt bàn khi ăn, điều này thực sự khác hẳn với thói quen cầm bát ở Việt Nam mình.
- Đừng bao giờ cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm vì hình ảnh đó gợi nhớ đến nghi thức cúng bái người quá cố, rất kiêng kỵ.
Chuyện ăn thịt nướng và văn hóa “chia sẻ”
Một điều làm tôi hơi lúng túng lúc đầu là việc người Hàn thường chia sẻ bát canh hoặc đĩa thức ăn chung, nhưng họ lại rất kỹ tính trong việc dùng đũa riêng. À, còn chuyện trả tiền nữa, thường thì người lớn tuổi nhất hoặc người mời sẽ trả toàn bộ hóa đơn khoảng 50.000 đến 100.000 won cho một bữa thịnh soạn, thay vì chia đều ngay lập tức. Đi ăn thịt nướng ở những khu như Myeong-dong tầm 8 giờ tối, bạn sẽ thấy tiếng xèo xèo của thịt trên vỉ hòa lẫn với mùi thơm nức mũi cực kỳ kích thích. Thực ra tốt hơn tôi mong đợi. Vé vào khoảng 300,000 đồng.
- Hãy để người lớn tuổi hoặc “chủ xị” nướng thịt nếu họ chủ động, nhưng bạn cũng nên nhanh tay giúp đỡ để không bị xem là lười biếng.
- Khi uống rượu với người lớn, hãy xoay người sang một bên để uống, đó là cách tinh tế nhất để bày tỏ sự kính trọng.
- Bạn biết cái gì làm tôi ngạc nhiên nhất không? Chính là những đôi đũa kim loại dẹt, chúng trơn đến mức tôi đã đánh rơi miếng thịt Samgyeopsal quý giá của mình ngay lần đầu thử.
Những thay đổi hiện đại và lưu ý nhỏ
Thực ra thì giới trẻ Hàn Quốc bây giờ cũng thoáng hơn nhiều rồi, nhất là khi đi ăn với bạn bè đồng lứa. Họ bắt đầu làm quen với văn hóa chia hóa đơn (thường gọi là “n-bang”) để tiết kiệm chi phí, nhất là ở các quán cà phê hay tiệm gà rán quanh khu Hongdae. nếu bạn được mời đến một bữa tiệc gia đình trang trọng, những quy tắc cũ vẫn còn nguyên giá trị. Có một điểm hơi phiền là nhiều quán ăn truyền thống vẫn yêu cầu khách cởi giày, nên hãy chắc chắn là đôi tất của bạn không bị thủng hay có mùi nhé! Buổi chiều ngày thường ít đông hơn.
- Thời gian ăn uống thường kéo dài khoảng 1 đến 2 tiếng cho các buổi tụ tập buổi tối.
- Đừng ngại yêu cầu thêm món phụ (Banchan) vì chúng hoàn toàn miễn phí và nhân viên thường rất nhiệt tình lấy thêm.
- Hãy nói “Jal meogessseumnida” trước khi ăn để cảm ơn chủ nhà hoặc người mời, điều này khiến bạn trông cực kỳ am hiểu văn hóa địa phương.
Tầm quan trọng của Essential Korean Table Manners and Dining Etiquette Guide
Hiểu về quy tắc bàn ăn ở Hàn Quốc thực chất là cách bạn bước vào tâm hồn của họ, nơi sự tôn trọng và thứ bậc luôn được đặt lên hàng đầu. Đây không chỉ là lễ nghi mà còn là tấm gương phản chiếu lịch sử hàng ngàn năm và niềm tự hào về tính cộng đồng bền chặt của người dân xứ Kim Chi. Cá nhân tôi nghĩ
Chuyện “kính trên nhường dưới” bên mâm cơm
Tôi vẫn nhớ như in cái lần đầu ngồi ăn trong một quán cơm truyền thống gần ga Anguk vào tầm 12 giờ trưa. Bụng thì đói cồn cào, mùi canh sườn bò sực nức làm tôi chỉ muốn cầm đũa lên ngay, nhưng nhìn bác chủ nhà vẫn chưa động tĩnh gì nên tôi đành ngồi im thin thít. Ở Hàn, việc đợi người lớn tuổi nhất bắt đầu bữa ăn là quy tắc vàng, nó gắn liền với giá trị Nho giáo vốn là nền tảng của bản sắc quốc gia này. Thú thật là lúc đó tôi hơi lúng túng, cứ nhìn chằm chằm vào bát cơm nóng hổi mà chẳng biết làm sao cho đúng.
- Luôn để ý tốc độ ăn của người lớn để không kết thúc bữa quá sớm hoặc quá muộn.
- Không bao giờ cầm bát cơm lên khỏi mặt bàn – một thói quen tôi đã mất khá lâu mới sửa được vì ở nhà mình hay làm thế.
- Đừng bao giờ cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm, vì hành động này gợi nhớ đến nghi thức đám tang trong văn hóa lâu đời của họ.
Gắn kết qua những tiểu tiết trên bàn nhậu
Hồi đi ăn thịt nướng BBQ ở khu Hongdae tốn hết đâu đó 35.000 won mỗi người, tôi thực sự bị “sốc” nhẹ bởi cách họ rót rượu cho nhau. Phải dùng cả hai tay để nhận rượu từ người lớn, và khi uống thì nhất định phải xoay người đi một chút để thể hiện sự khiêm nhường. Nghe có vẻ cầu kỳ quá nhỉ? Nhưng tin tôi đi, chính những hành động nhỏ này lại khiến người Hàn cực kỳ cảm kích và thấy bạn thực sự trân trọng văn hóa của họ. Cái không khí trong các quán nhậu lúc 10 giờ đêm thường rất náo nhiệt, mùi thịt nướng xèo xèo hòa cùng tiếng cười nói rôm rả tạo nên một cảm giác rất “đời”. Việc thanh toán hóa đơn cũng là một nghệ thuật giao tiếp xã hội tinh tế. Thông thường, người lớn tuổi hơn hoặc người mời sẽ đứng ra trả tiền, nhưng bạn cũng nên chủ động đề nghị chia sẻ chi phí một cách lịch sự. Tôi thấy việc hiểu những quy tắc này giúp mình tự tin hơn hẳn khi đi chơi với bạn bè bản xứ. Dù đôi khi cảm thấy hơi gò bó với mớ quy tắc này – ôi trời – nhưng khi đã quen rồi, bạn sẽ thấy nó mang lại một sự gắn kết cộng đồng mà ít nơi nào có được. Những trang trí đầy màu sắc thu hút ánh nhìn. Ngay cạnh cửa ra số 3.
Những địa điểm tốt nhất cho Essential Korean Table Manners and Dining Etiquette Guide
Nếu bạn muốn học quy tắc bàn ăn một cách tự nhiên nhất, hãy ghé thăm Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc hoặc đăng ký các buổi trải nghiệm tại Làng Hanok Bukchon. Thực tế thì việc trực tiếp quan sát người bản địa tại các quán nướng ở Mapo hay các khu chợ truyền thống cũng là cách “nhập môn” cực kỳ hiệu quả mà không hề khô khan.
Trải nghiệm trực quan tại bảo tàng
Hồi mới sang Seoul, mình có ghé qua Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc nằm ngay trong khuôn viên cung điện Gyeongbokgung tầm 10 giờ sáng. Ở đây có những gian trưng bày phục dựng lại mâm cơm truyền thống cực kỳ chi tiết từ thời Joseon. Nhìn cái cách họ sắp xếp bát đũa theo sơ đồ, mình mới hiểu tại sao người Hàn lại coi trọng vị trí ngồi và thứ tự dùng món đến thế. Thú thật là lúc đó mình khá bất ngờ vì cái bàn ăn xưa nó bé tí tẹo hà! Không gian ở đó rất yên tĩnh, thoang thoảng mùi gỗ cũ làm mình thấy rất thư thái.
- Địa điểm: Cạnh cung Gyeongbokgung, đi ga Anguk lối ra 1.
- Giá vé: Miễn phí hoàn toàn cho tất cả khách tham quan.
- Mẹo nhỏ: Hãy chụp lại ảnh sơ đồ mâm cơm để về đối chiếu khi đi ăn thật, sẽ thấy nhiều điểm tương đồng thú vị lắm.
Học nghi lễ tại các Trung tâm văn hóa địa phương
Nếu muốn được “cầm tay chỉ việc”, bạn nhất định phải thử các lớp học tại các trung tâm văn hóa ở Insadong. Mình từng chi khoảng 25.000 won cho một buổi học trà đạo và quy tắc ứng xử cơ bản. Tiếng nước rót róc rách trong căn phòng gỗ mát rượi thực sự rất tuyệt, nhưng mà - nói thật nhé - cái chân mình nó tê cứng vì ngồi bệt quá lâu trên sàn! Bạn biết điều gì khiến mình ấn tượng nhất không? Chính là quy tắc khi uống rượu với người lớn tuổi. Cô giáo ở đó chỉ rất kỹ cách quay mặt đi và che chén rượu - một hành động nhỏ nhưng thể hiện sự tôn trọng cực lớn.
Quan sát “đời thực” tại các quán nướng
Học ở bảo tàng là một chuyện, nhưng ra quán nướng ở khu Mapo lúc 7 giờ tối mới là “chiến trường” thực sự để học hỏi. Mùi thịt nướng thơm nức mũi, tiếng mỡ xèo xèo trên vỉ than hồng và không khí nhộn nhịp là môi trường tuyệt vời nhất để “quan sát thực tế”. Mình thường để ý xem ai là người cầm kẹp nướng thịt và cách họ mời rượu nhau giữa các đồng nghiệp để làm theo cho đúng điệu.
- Người nhỏ tuổi nhất: Thường họ sẽ là người cắt thịt, nướng thịt và rót nước cho cả bàn để thể hiện sự lễ phép.
- Cấm kỵ đũa: Tuyệt đối đừng cắm thẳng đũa vào bát cơm nhé, nhìn người xung quanh là thấy ngay không ai làm vậy cả vì nó gợi nhớ đến nghi thức cúng bái.
- Thanh toán: Ở Hàn, thường thì người lớn tuổi nhất sẽ bao hết, hoặc giới trẻ sẽ chia đều rất dứt khoát ngay tại quầy - cái này gọi là “n-bbang”. Cá nhân mình thấy học từ mấy ông chú ngồi bàn bên cạnh là nhanh vào đầu nhất. Dù đôi khi không gian hơi ồn ào và nồng mùi rượu Soju một chút nhưng đó mới đúng là cái “chất” thực sự của văn hóa bàn ăn Hàn Quốc mà bạn khó có thể tìm thấy trong sách vở. Mùi thức ăn mới nấu tràn ngập không khí.
Hướng dẫn về Essential Korean Table Manners and Dining Etiquette Guide
Thật ra thì bạn nên bắt đầu để ý đến các quy tắc này ngay từ giây phút đầu tiên bước vào bất kỳ quán ăn nào ở Seoul, dù là quán ven đường hay nhà hàng sang trọng. Nhưng đặc biệt nhất, nếu được mời tham gia một buổi Hoesik (tiệc công ty) hoặc ăn cơm cùng gia đình người Hàn vào các dịp lễ như Chuseok, sự tinh tế của bạn sẽ được đánh giá qua cách bạn cầm đũa hay rót rượu đấy. Tôi cho rằng Tôi đến khoảng 3 giờ chiều.
Văn hóa kính trên nhường dưới trong bữa cơm
Theo người dân địa phương, lúc đó tôi lóng ngóng kinh khủng, định cầm bát cơm lên ăn như ở nhà thì bạn tôi huých tay ngăn lại ngay lập tức. Cảm giác lúc đó - trời ơi - vừa ngại vừa buồn cười. Tôi còn nhớ rõ lần đầu đi ăn cùng giáo sư người Hàn vào khoảng 6 giờ chiều tại một nhà hàng truyền thống ở Insa-dong. Ở đây, việc đặt bát xuống bàn và dùng thìa để xúc cơm là bắt buộc, không được bưng bát lên đâu nhé!
- Luôn đợi người lớn nhất trong bàn nhấc đũa trước rồi mình mới được ăn.
- Khi nhận rượu hay đồ ăn từ người lớn, nhất định phải dùng hai tay để đón lấy.
- Đừng bao giờ thổi phù phù vào bát canh, dù nó nóng đến mức nào đi chăng nữa, hãy cứ đợi một chút cho nguội bớt.
Nghệ thuật đồ nướng và câu chuyện “ai trả tiền”
Đi ăn đồ nướng thì đúng là đỉnh của chóp, nhưng đừng có giành lấy cái kéo nếu bạn không biết cách nướng thịt. Cái mà không ai nói cho bạn là một phần ba chỉ bò hay heo thường có giá khoảng 16.000 Won đến 20.000 Won, và tin tôi đi, không gì tệ hơn việc làm hỏng miếng thịt đắt đỏ đó bằng cách lật nó quá nhiều lần. Tôi thích cái cảm giác ngồi chờ miếng thịt chín vàng đều trên vỉ nướng, tiếng xèo xèo vui tai và mùi thơm nồng nàn lan tỏa, rồi cuốn nó thật gọn vào lá nhíp cùng với tỏi và ssamjang. Mẹo nhỏ từ kinh nghiệm: cái này hơi rắc rối chút nhưng mà quan trọng. Người Hàn thường không thích kiểu chia tiền ngay tại chỗ theo kiểu mỗi người một ít đâu. Còn về hóa đơn? Bạn sẽ ngửi thấy mùi nhang khi vào. Cá nhân tôi thì thấy hơi ái ngại nếu cứ để người ta trả mãi, nên tôi thường chủ động mời họ đi uống Gongcha hoặc cà phê ngay sau đó để đáp lễ. Cá nhân tôi thấy, Đừng có đứng đơ ra như tượng khi người ta thanh toán ở quầy, trông kém duyên cực kỳ Thông thường, người lớn tuổi nhất hoặc người mời sẽ đứng ra trả toàn bộ cho cả bàn.
Khi nào nên trải nghiệm Essential Korean Table Manners and Dining Etiquette Guide
[Trả lời nhanh: Quy tắc bàn ăn ở Hàn Quốc thực chất xoay quanh sự tôn trọng người lớn tuổi và thứ bậc xã hội. Giữa chúng ta, chỉ cần bạn nhớ hai quy tắc vàng là để người lớn cầm đũa trước và luôn dùng hai tay khi nhận đồ từ họ là đã thành công 80% rồi.] Theo quan điểm của tôi,
Sự khác biệt giữa các thế hệ và vùng miền
Ở Seoul, giới trẻ giờ thoải mái lắm, kiểu chia tiền sòng phẳng hay vừa ăn vừa bấm điện thoại là chuyện thường thấy ở các khu như Hongdae lúc 10 giờ đêm. Thế nhưng, nếu bạn về mấy vùng truyền thống hơn như Gyeongju, không khí lại khác hẳn, trang trọng và có phần khắt khe hơn nhiều. Tôi vẫn nhớ lần đầu đi ăn thịt nướng ở một quán nhỏ trong hẻm tại Busan lúc 7 giờ tối, mùi mỡ heo cháy xèo xèo thơm nức mũi nhưng tôi chẳng dám gắp miếng nào vì bác lớn tuổi nhất bàn chưa cầm đũa. Mà thật ra nhé, cái cảm giác ngồi bệt trên sàn gỗ lạnh toát rồi chờ đợi nó cứ bồn chồn thế nào ấy - bạn biết không?
- Luôn để người lớn tuổi nhất cầm đũa hoặc thìa lên trước rồi mình mới bắt đầu ăn.
- Khi uống rượu với người lớn, phải hơi xoay người sang một bên và che miệng khi uống để tỏ lòng kính trọng.
- Tuyệt đối không nhấc bát cơm lên khỏi mặt bàn – đây là lỗi mà khách du lịch rất hay mắc phải vì thói quen ăn cơm của người Việt.
Chuyện tính tiền và văn hóa nướng thịt
Thú thật là tôi thấy hơi áp lực khi phải nướng thịt cho cả bàn vì mình là người nhỏ tuổi nhất. Tiếng kéo cắt thịt lách cách, khói bốc lên nghi ngút làm cay cả mắt, nhưng nhìn mọi người ăn ngon lành thì cũng vui. Thông thường, bữa ăn hết khoảng 45.000 won đến 60.000 won cho hai người thì người mời hoặc người lớn hơn sẽ chiêu đãi. Nhưng dạo này dân văn phòng trẻ hay có kiểu chia đều ngay tại bàn rất sòng phẳng. Có lần tôi đi ăn với mấy người bạn Hàn, hóa ra họ dùng ứng dụng ngân hàng để chuyển tiền cho nhau chỉ trong 5 giây. Tiện cực kỳ! Mẹo nhỏ là nếu thấy đĩa đồ ăn kèm hết, bạn cứ chủ động đi lấy thêm tại quầy tự phục vụ thay vì đợi nhân viên. Một lần tôi lỡ tay làm rơi đũa - tiếng kim loại va xuống sàn gạch nghe chát chúa cả quán - tôi đã ngượng chín mặt, nhưng bà chủ quán lại cười hiền rồi mang đôi mới ra ngay. Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao người Hàn lại thích dùng đũa kim loại dẹt không? Khó gắp dã man, nhưng dùng quen rồi thì thấy nó sạch sẽ hơn hẳn đũa gỗ đấy. Đồ ăn Hàn ngon thì khỏi bàn rồi, nhưng cái không khí ấm cúng, ồn ào vừa đủ ở mấy quán dân dã mới là thứ làm tôi nhớ mãi.