Солонгос барбекюгийн ёс журам ба махны нэр төрлийн иж гэж юу вэ?
Энэ бол зүгээр нэг хоол идэх биш, харин хүмүүстэй хамтдаа, ярилцаж, инээж хөхрөн, хоолны амтыг мэдрэх нэгэн төрлийн ёслол гэх юм уу даа. Үнэнийг хэлэхэд, Та хаашаа ч явсан, энэ хоолыг заавал туршиж үзээрэй. Солонгос барбекю, эсвэл “гогигуй” гэдэг нь ширээн дээрээ шарсан амттай мах идэх соёлыг хэлнэ дээ. Бодож байснаас ч илүү сайн байсан.
Үндсэн орц, бэлтгэл, түүхийн үүсэл
Солонгос барбекюгийн гол орц нь мэдээж шинэ мах. Гахайн мах (самгёопсал, могсал), үхрийн мах (калби, буллгоги) гээд олон төрөл бий. Махыг ихэвчлэн нимгэн хэрчиж, янз бүрийн амтлагчаар амтална. Жишээлбэл, калбиг соёлж, сармис, элсэн чихэр, гүнжидийн тосоор амталж хонуулдаг шүү дээ. Би анх Солонгост очиход, махны энэ олон төрөл, бэлтгэх арга нь үнэхээр сонирхолтой санагдсан юм. Ялангуяа шарсан махны хажуугаар ирдэг олон төрлийн дагалдах ногоо, салатнууд нь үнэхээр гайхалтай байдаг, үүнээсээ болоод л хоолны амт бүр ч нэмэгддэг гэж боддог шүү. Солонгос барбекюгийн түүх нь олон зуун жилийн тэртээгээс эхтэй. Анх Жосон династийн үед хааны ордонд болон язгууртнуудын дунд шарсан мах идэх соёл түгээмэл байжээ. Тэр үед ихэвчлэн үхрийн махыг амталж шардаг байсан юм. Бүрэн сэтгэл хангалуун биш байсан. Ялангуяа Солонгосын дайны дараагаар, эдийн засаг сэргэж эхлэх үед, хүмүүс хамтдаа цуглаж хооллох нь улам чухал болсон юм. Өнөө үед бол харин хэн ч, хаана ч, хэзээ ч барбекю хийж болдог болсон. Тэгээд л, бараг бүх хотод, ялангуяа Сөүлийн гудамж болгонд барбекюны газар байх болсон гэж хэлж болно. Уух юм, идэх юм, яриа хөөрөө гээд л, бүх зүйл нэг дор цогцоор шийдэгддэг газар шүү дээ.
Бүс нутгийн онцлог, соёлын ач холбогдол
Жишээ нь, Жолладо мужид калбигийн төрлийн махыг илүүд үздэг бол, Кёнгидо мужид самгёопсал илүү алдартай. Би нэг удаа Бусан хотод аялахдаа далайн гаралтай барбекю идсэн юм. Бүс нутаг бүрт барбекюны өөрийн гэсэн онцлог бий. Халуун ногоотой соус, далайн амьтдын махны хослол нь үнэхээр өвөрмөц, гайхалтай амттай байсан. Мэдэх үү, Сөүлд бол илүү орчин үеийн, тансаг загвартай газрууд олон байдаг бол, хөдөө орон нутагт гэр бүлээрээ ажилладаг, уламжлалт аргаар мах амталдаг жижигхэн газрууд их тааралддаг.
- Чонжу (Jeonju): Калиби болон буллгогигийн амтлалт нь ихэвчлэн илүү амтлаг, гүн амттай.
- Чэжү арал (Jeju Island): Хар гахайн мах (Heukdwaeji) нь онцгой алдартай. Энэ мах нь бусад гахайн махаас илүү амттай, чанартай гэж үздэг.
- Сөүл (Seoul): Орчин үеийн, олон улсын хотуудын нөлөөгөөр махны төрөл, амтлалт нь илүү олон янз, шинэлэг болсон. Солонгос барбекю нь зүгээр нэг хоол биш, харин соёлын нэгээхэн хэсэг. Гэр бүл, найз нөхөд, хамт ажиллагсад цугларч, амтат хоол идэнгээ хоорондоо ярилцах, харилцаагаа бэхжүүлэх чухал үйл ажиллагаа юм. Би Монголоос очсон хүний хувьд, хоол идэх явцдаа хүмүүсийн харилцан яриа, инээд хөөр, тэр бүх уур амьсгал нь үнэхээр таалагдсан. Анх очихдоо, Энэ нь бидний Монголчуудын хооллох соёлтой ч нэлээн төстэй талуудтай юм шиг санагддаг шүү.
Солонгос барбекюгийн ёс журам ба махны нэр төрлийн иж -ыг хаанаас олох вэ?
Солонгос барбекюны газруудыг Сөүл хотод бол хаа сайгүй л олж болно. Харин яг хаана идэх вэ гэдэг л асуудал. Миний хувьд, хамгийн орон нутгийнхан их очдог газар юм. Тэгвэл л жинхэнэ амтыг мэдэрч чадна гэж боддог.
Сөүл дэх алдартай газрууд ба уламжлалт зах зээл
Сөүл хотод барбекюны олон алдартай дүүргүүд байдаг. Жишээ нь, Маппо-гу (Mapo-gu) дүүрэг нь гахайн махны барбекюгаар алдартай. Би анзаарсан нь Тэнд олон арван самгёопсал, могсалны газар эгнэн байрласан байдаг. Санзай утааны үнэр орохоос таарна. Би анх Маппо-гу-д очоод, үнэхээр их гайхсан. Миний туршлагаар, Гудамжинд махны үнэр сэнгэнээд, хүмүүс шуугилдаад, үнэхээр амьд уур амьсгалтай байсан шүү. Мэдэх үү, тэр үед би нэг жижигхэн ресторанд орсон юм, нэр нь санаанд орж ирэхгүй байна, гэхдээ тэдний Кимчи чигэ (Kimchi Jjigae) болон шарсан самгёопсал нь үнэхээр мартагдашгүй амттай байсан. Хоёр хүний сет нь ойролцоогоор 30,000 вон байсан санагдана. Бас Жонно-гу (Jongno-gu) дүүрэг нь үхрийн махны калбигаар алдартай. Энд та илүү тансаг, уламжлалт орчинтой газруудыг олж болно、захуудад бол байдал өөр. Үнэгүй орох боломжтой. Захад бол та илүү энгийн, хямд үнэтэй газруудыг олох боломжтой. Жишээ нь, Кванжан зах (Gwangjang Market) дээр та жижигхэн зоогийн газруудад амттай, гэрийн хийц маягийн барбекю идэх боломжтой. Туршлагаасаа хэлэхэд, Тэр газар бол үнэхээр сонирхолтой, хүмүүс бужигнаад, хоолны үнэр хаа сайгүй сэнгэнээд л, яг кинон дээр гардаг шиг.
- Маппо-гу (Mapo-gu): Ялангуяа гахайн махны барбекюгээр алдартай. Самгёопсал, могсал идэхэд тохиромжтой.
- Жонно-гу (Jongno-gu): Үхрийн махны калбигээрээ онцгой. Тансаг, уламжлалт ресторан олонтой.
- Кванжан зах (Gwangjang Market): Захын дунд байрлах жижигхэн мухлагуудад, орон нутгийн амттай, хямд барбекю идэх боломжтой.
Нууцлаг, орон нутгийн газрууд ба орчин үеийн ресторанууд
Миний бодлоор, хамгийн амттай барбекюг олох хамгийн сайн арга бол орон нутгийнханд хаана иддэгийг нь асуух явдал. Сонирхолтой нь, Тэд ихэвчлэн жуулчдын очиж чаддаггүй, жижигхэн, далд гудамжинд байрлах жинхэнэ “алт” шиг газруудыг мэддэг. Би нэг удаа таксины жолоочоос асуухад, тэр намайг Сөүл хотын төвөөс нэлээн зайдуу, Мёнмок-донг (Myeongmok-dong) гэх газар руу авч очсон юм. Тэндхийн гахайн махны “калби” нь, хэдийгээр олон амтлагчаар амталсан ч, махны өөрийнх нь амт нь үнэхээр тодорч байсан. Үнэ нь ч хамаагүй хямд байсан шүү, жишээлбэл, 10,000 воноор хангалттай цадаж байсан. Орчин үеийн ресторанууд бол өөр. Тэд ихэвчлэн гоё дизайнтай, цэвэрхэн, жуулчдад зориулсан англи менютэй байдаг. Жишээ нь, Gangnam болон Hongdae дүүрэгт ийм төрлийн газрууд олон бий. Эдгээр нь тав тухтай, нэвтрэхэд хялбар байдаг ч, заримдаа орон нутгийн жинхэнэ амтаас жаахан хол санагддаг. Гэхдээ анх удаа Солонгост ирж байгаа хүмүүст бол эдгээр нь гайхалтай сонголт байж чадна. Харин надад хувьдаа, тэр жаахан хуучирсан ч, үнэр нь гадаа нь хүртэл хамар цоргисон, орон нутгийн жижигхэн газрууд л илүү сэтгэлд хүрдэг. Тэнд л жинхэнэ Солонгосын сүнс нь оршиж байгаа юм шиг санагддаг юм. Жуулчид болон орон нутгийнхнаар дүүрэн байсан. Үнэгүй орох боломжтой.
Орон нутгийн хүн шиг Солонгос барбекюгийн ёс журам ба махны нэр төрлийн иж туршлага
Солонгос барбекюг идэхэд зөвхөн амттай хоол биш, бас тодорхой ёс журам бий. Үүнийг мэдэж байвал та орон нутгийн хүн шиг хооллож, тэр соёлд бүрэн шингэж чадна. Би анх мэдэхгүй байхдаа гайгүй эвгүй байдалд орж байсан шүү.
Захиалах зөвлөгөө, идэх ёс зүй
Захиалга өгөхдөө эхлээд нэг төрлийн махыг хэдэн порц болохыг хэлээрэй. Хэрвээ та юу идэхээ мэдэхгүй байвал, хамгийн алдартай нь болох самгёопсал (гахайн хавирганы мах) эсвэл калби (амталсан үхрийн/гахайн хавирганы мах)-ийг сонгож болно. Зарим газар танд махыг өөрсдөө шарахад тусалдаг, харин зарим газар та өөрөө л шарна. Харин энд нэг чухал зүйл бол, хэрвээ ахмад хүн тантай хамт байгаа бол, түүнийгээ түрүүлж үйлчилж, махыг нь шарахад туслах ёстой. Энэ бол хүндэтгэлийн илэрхийлэл. Миний хувьд, Солонгос найзуудтайгаа хамтдаа хооллохдоо, тэд үргэлж намайг анхаарч, махыг нь хэрчиж, аягалж өгдөг байсан нь үнэхээр сэтгэлд дулаахан санагдсан. Бага зэрэг болгоод, хайчны тусламжтайгаар нэг идэх хэмжээгээр хэрчинэ. Идэх ёс зүйн тухайд, махыг том хэрчмээр нь идэх нь зохимжгүй. Дараа нь махыг ногоон навчин дээр тавиад, сармис, ногоон сонгино, кимчи зэргийг хийж, сосонд дүрж идэх нь их түгээмэл. Үүнийг ссам (ssam) гэж нэрлэдэг、та мэдээж өөрийн хүссэнээрээ амтлагчуудыг нэмж болно. Туршлагаасаа хэлэхэд, Гэхдээ хэт их амтлагч хийвэл махны амт дарагдах гээд байдаг тал бий.
- Махаа сайн шараад, нэг идэх хэмжээгээр хэрчих.
- Ногоон навчийг (ихэвчлэн шанцай эсвэл бусад ногоон навч) гартаа аваад, дээр нь шарсан мах тавих.
- Самжан (ssamjang) буюу тусгай амтлагч соусыг бага зэрэг түрхэх.
- Сармис, кимчи, ногоон сонгино зэрэг нэмэлт орцуудаас өөрийн хүссэнээр нэмэх.
- Навчийг ороогоод, нэг амаараа хийж идэх.
Уух зүйлтэй хослуулах, орон нутгийн зан заншил
Барбекю идэхэд зохицдог уух зүйлс олон бий、хамгийн алдартай нь мэдээж сожү (soju) юм. Сожү нь махны өөхлөг амтыг дарж, хоол боловсруулахад тусалдаг гэж үздэг. Гэхдээ би хувьдаа, сожүнд тийм ч дургүй, учир нь надад бага зэрэг хэт хүчтэй санагддаг. Би ихэвчлэн магголли (makgeolli) эсвэл шар айраг (мэкжу) уух дуртай. Магголли нь сүүтэй адилхан, зөөлөн амттай, бага зэргийн чихэрлэг бөгөөд барбекютай нилээд сайн зохицдог. Миний дурсамжинд, нэгэн бороотой орой, халуун барбекюны хажуугаар хүйтэн магголли уусан нь үнэхээр мартагдашгүй байсан. Хэнд ч хэлэхгүй гэхдээ, Тэр уур амьсгал нь, юу гэх юм бэ дээ, үнэхээр тайван, дулаахан байсан шүү. Миний хувьд, Хүмүүс цөөхөн байсан. Орон нутгийн зан заншил гэвэл, хүмүүс ихэвчлэн хоол идэж байхдаа “Ганбай!” (건배 - ууцгаая!) гэж хэлээд хундага тулгадаг. Түүнчлэн ахмад хүн хундага өргөхөд, та хундагаа бага зэрэг доошлуулж, хүндэтгэлээ илэрхийлдэг. Энэ бол маш чухал ёс журам. Миний хувьд, Бас, хэрвээ хэн нэгэн таны хундагыг дүүргэж өгвөл, та ч бас түүний хундагыг дүүргэж өгөх нь зүйтэй. Энэ нь бидний Монголчуудын соёлтой нэлээд төстэй. Үнэнийг хэлэхэд, Иймэрхүү жижиг зүйлсийг дагаснаар та нутгийн иргэдтэй илүү хурдан ойлголцож, тэдний соёлыг гүнзгий мэдрэх болно. Бодож байснаас ч илүү сайн байсан.
Солонгос барбекюгийн ёс журам ба махны нэр төрлийн иж -ын ач холбогдол
Үнэнийг хэлэхэд, Энэ нь зүгээр нэг хоолны амтаас гадна, хүмүүсийн харилцааг бэхжүүлж, соёлыг түгээх чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Энэ хоолны ач холбогдол үнэхээр агуу юм. Солонгос барбекю нь зөвхөн Солонгост төдийгүй, дэлхий даяар алдаршиж байна.
Орчин үеийн алдартай байдал, эрүүл мэндийн ашиг тус
Солонгос барбекю нь сүүлийн жилүүдэд дэлхий даяар маш их алдартай болсон. “К-драма”, “К-поп” зэрэг Солонгосын соёл дэлгэрэх тусам, тэдний хоолны соёл ч хамтдаа тархаж байна. Хүмүүс кинон дээр харсан амтат махыг өөрийн биеэр амсахыг хүсдэг болсон. Би Солонгост байхдаа харсан, гадаадын жуулчид барбекюны газруудаар дүүрэн байдаг байсан. Заримдаа олон цагаар дугаарлаж байж хоол идэх нь ч энгийн үзэгдэл болсон. Энэ нь түүний алдартай байдлыг илтгэнэ. Жишээ нь, кимчи, сармис, ногоон сонгино, төрөл бүрийн навчит ногоонууд. Эдгээр нь бие махбодид хэрэгтэй витамин, эрдэс бодис, эслэгээр баялаг байдаг. Эрүүл мэндийн ашиг тусын тухайд, барбекю нь зөвхөн махнаас гадна, олон төрлийн ногоотой хамт идэгддэг. Сармис нь дархлааг сайжруулж, холестериныг бууруулах ач тустай гэдгийг би мэднэ. Дээр нь ногоонууд нь махны өөхлөг чанарыг тэнцвэржүүлж, хоол боловсруулахад тусалдаг. Тийм учраас, үндсэндээ зөвхөн амттай төдийгүй, бас эрүүл мэндэд тустай хоол гэж би боддог. Миний бие, ялангуяа гэдэс, барбекю идэхэд их талархдаг байсан шүү. Бодож байснаас ч илүү сайн байсан. Уламжлалт хөгжим тоглож байсан.
Олон улсын хүлээн зөвшөөрөлт
Солонгос барбекю нь одоо дэлхийн өнцөг булан бүрт ресторан нээгдэж, олон улсын хоолны фестивальд оролцдог болсон. Нью-Йорк, Лондон, Парис гээд л том хотуудад Солонгос барбекюны газрууд байнга олон хүнтэй байдаг. Үүнийг бид К-соёлын нөлөө гэж хэлж болно. Нэг удаа би АНУ-д байхдаа нэг Солонгос барбекюны газарт ороход, бараг бүх үйлчлүүлэгчид нь Америкчууд байсан. Тэд сожү ууж, мах шарж, үнэхээр дуртай байгаа нь харагдсан. Энэ нь Солонгосын хоолны соёл хэрхэн дэлхий даяар тархсаныг харуулж байгаа нэг жишээ юм. Хувьдаа, Олон улсын хүмүүс Солонгос барбекюг үнэлдэг хэд хэдэн шалтгаан бий:
- Идэх арга барил: Ширээн дээрээ мах шараад, дагалдах ногоотой хамт идэх нь өвөрмөц, сонирхолтой туршлага болдог.
- Соёл: Хүмүүсийн цуглаж, хоорондоо ярилцах боломжийг олгодог.
- Амт: Махыг амталсан арга, соуснууд, ногоонуудын хослол нь маш баялаг амтыг өгдөг.
- Эрүүл мэнд: Ногоо ихтэй, тэнцвэртэй хооллолтын жишээ болдог. Энэ бүхэн нь Солонгос барбекюг зөвхөн хоол биш, харин амьдралын хэв маяг болгож байгаа юм. Дулаахан уур амьсгал тухтай байсан.
Улирлын онцлогууд
Би хувьдаа, тодорхой үед идэх нь амтыг нь бүр ч нэмэгдүүлдэг гэж боддог. Учир нь тэр үед л тухайн улирлын шинэ ногоо, амтлагчууд гардаг шүү дээ. Солонгос барбекюг хэзээ ч идэж болно ч, зарим улиралд илүү онцгой болдог тал бий. Үнэнийг хэлэхэд, энэ миний дуртай зүйл биш байсан.
Фестивалтай холбоотой байдал, идэхэд хамгийн тохиромжтой улирал
Солонгост олон фестивал болдог бөгөөд тэдгээр нь барбекюны соёлтой салшгүй холбоотой. Анх очихдоо, Жишээ нь, намрын ургац хураалтын баяр болох Чүсок (Chuseok)-оор гэр бүлээрээ цугларч, амтат мах шардаг нь их түгээмэл. Хувьдаа үүнийг санал болгоно. Би нэг удаа намар Чүсокын үеэр Солонгост байхдаа, нэгэн айлд зочилсон юм. Тэр үед шинэ ургац хураасан ногоо, жимсээр барбекюгаа улам амттай болгодог. Сонирхолтой нь, Тэдний гэр бүлээрээ гадаа, агаар салхинд барбекю хийж байсан нь үнэхээр дулаахан, аз жаргалтай мөч байсан. Үнэхээр сайхан санагдсан. Идэхэд хамгийн тохиромжтой улирал гэвэл, миний бодлоор хавар болон намар юм. Хаврын сэрүүн, цэнгэг агаарт, шинэ ногоо дэлгэрсэн үед барбекю идэх нь үнэхээр сайхан. Ногоон навч, сармис гээд бүх зүйл шинэхэн, амттай байдаг、намар бол мэдээж ургац арвин, цаг агаар ч тааламжтай байдаг тул хамгийн тохиромжтой. Зуны халуунд ч идэж болно л доо, гэхдээ халуун махны хажуугаар халууцдаг тал бий. Өвлийн хүйтэнд халуун барбекю, сожү хоёр ч бас тун зохицдог. Тэгээд л, яг аль улиралд хамгийн сайн гэж хэлэхэд хэцүү л дээ.
- Хавар (3-5 сар): Шинэхэн ногоо, сэрүүн агаартай үед барбекю идэхэд тухтай, амттай.
- Зун (6-8 сар): Оройн цагаар гадаа, солонгос шар айрагтай хослуулан идэхэд тохиромжтой.
- Намар (9-11 сар): Ургац арвин, цаг агаар тааламжтай, гэр бүлээрээ цуглаж идэхэд хамгийн тохиромжтой улирал.
- Өвөл (12-2 сар): Хүйтэн цаг агаарт халуун, амттай мах идэж, биеийг дулаацуулах хамгийн сайхан сонголт.
Улирлын чанартай хувилбарууд, өдрийн цагийн зөвлөмж
Улирлын онцлогтойгоор барбекюны мах болон дагалдах орцууд өөрчлөгддөг. Жишээ нь, хаврын улиралд илүү олон төрлийн шинэхэн навчит ногоо, ургамал хэрэглэдэг бол, зун далайн гаралтай бүтээгдэхүүнүүдийг махтай хослуулан шардаг нь түгээмэл. Би зун далайн эргийн нэгэн хотод, сам хорхой болон гахайн махыг хамт шарж идсэн нь одоо ч санаанд тод байдаг. Тэр амт нь үнэхээр хослуулсан, гайхалтай байсан. Мэдэх үү, заримдаа хүмүүс, ялангуяа залуус, чиз (cheese)-тэй хамт мах шарах дуртай байдаг. Энэ бол шинэ үеийн соёл юм шиг санагддаг. Гэхдээ ихэнх Солонгосчууд оройн хоолондоо барбекю идэх дуртай байдаг. Өдрийн аль цагт барбекю идэх вэ гэдэг нь тухайн хүний хувийн сонголтоос хамаарна. Ажил тарсны дараа найз нөхөд, хамт ажиллагсадтайгаа цуглаж, стрессээ тайлах хамгийн сайн арга гэж үздэг. Оройн 6-9 цагийн хооронд барбекюны газрууд хамгийн их хүнтэй байдаг. Гэхдээ зарим хүмүүс үдийн хоолонд ч барбекю идэх нь бий. Ялангуяа амралтын өдрүүдэд гэр бүлээрээ цуглаад, өдрийн цагаар барбекю хийх нь элбэг. Би нэг удаа үдээс хойш 3 цагийн үед нэгэн газарт ороход, хүмүүс цөөн байсан ч, тухтай, тайван уур амьсгалтай байсан нь их таалагдсан. Энэ нь хурдан шуурхай үйлчилгээ авах, чимээ багатай орчинд хооллохыг хүсдэг хүмүүст тохиромжтой. Би 3 цагийн орчим очсон.